Dare to discover. Dat is het motto van SG Newton in Hoorn. Een loopbaanschool met breed oriënterend onderwijs. In de TalentFactory kunnen leerlingen elk half jaar kiezen uit zeven talentlijnen. Met projecten waarvoor pubers zelfs in het weekend hun bed uitkomen.

Een school waarvan ouders zeggen: goh, wat een aparte vmbo-school, zo actief. Het lijkt niet op mijn middelbare schooltijd. Waar meisjes jongensdingen doen, en jongens meisjesdingen.

Waar docenten werken die ondernemend onderwijs leuk vinden. Die niet alleen aangenomen zijn vanwege hun lesbevoegdheid, maar ook omdat ze er iets naast doen: een voetbalclub leiden, een instrument bespelen, aan kindertheater doen, of in de politiek zitten.

En dat is allemaal mogelijk door de visionaire en enthousiasmerende leiding van directeur Marion Winkelhuis. Met haar had ik een gesprek over de rol van leidinggevende bij de invoering van een nieuw onderwijsconcept.

Wat is de TalentFactory?

In de TalentFactory ontdekken leerlingen hun talenten. Elk half jaar kiest iedere leerling één van de zeven talentlijnen: Cooking Skills, Beauty Health & Care, Sports Skills, Techno Skills, Theatre Skills, Art Studio en E-minds. Leerlingen leren samenwerken, plannen, organiseren, presenteren en zelfstandig werken. In projecten, soms in de school en soms daarbuiten. Hiervoor beschikt de school over grote projectlokalen in de hangar. Leerlingen leren daar in een vrije setting. Er zit een duidelijke groei in de talentlijnen. Bij Cooking Skills bereiden de leerlingen in leerjaar 1 een maaltijd voor hun ouders, in leerjaar 4 een diner van 200 couverts voor een externe partij.

Ontstaan van de TalentFactory

De basis voor de TalentFactory is gelegd in 2009. Met drie vmbo-scholen die dicht bij elkaar lagen en de opkomst van de Vakcolleges besloot de toenmalige directie van SG Newton: Wij gaan voor breed. Men ging voortvarend aan de slag, met een enthousiaste ontwikkelgroep van zeven personen. Eén daarvan was Marion Winkelhuis, toen nog in de rol van adjunct-directeur Onderwijs. Samen de trein in, op pad naar andere scholen. Om te bepalen wat doen we wel, en wat doen we vooral niet. Alles in nauwe samenwerking met het Platform Intersectoraal.

Sinds 2011 is Marion directeur van de school, en de ontwikkelgroep uitgegroeid naar 15 personen. Haar rol is daardoor veranderd, van kartrekker naar meedenker: luisteren, oprecht enthousiast zijn, bijsturen, suggesties geven, tijd vrij maken om met collega’s samen iets te doen. Maar nog steeds ‘met de poten in de klei’. Mee op excursie, zoals laatst naar het FabLab Robotica. “Daar staan, leerlingen zien prutsen, superleuk!”

Stapsgewijs ontwikkelen

De school heeft niet in één keer alles los gelaten. De projecten richten zich op het beroepsgerichte deel. Stapsgewijs heeft men dit uitgebreid. Dit schooljaar sluiten de AVO-vakken zich stukje bij beetje bij het projectonderwijs aan. Als voorbeeld noemt Marion de vakken economie (begroting) en Nederlands (sollicitatiebrieven).

Marion illustreert stapsgewijs ontwikkelen met een recent project. Een samenwerking tussen de talentlijnen Cooking Skills en Art Studio. De Stichting Evenementen Stad Hoorn bestond 10 jaar. Dit jubileum wilde de Stichting vieren met een themafeest op zaterdagavond. De Stichting heeft Newton benaderd om een diner te verzorgen en de pr rondom het evenement. Maar dat was nog niet alles. Het thema ‘de Middeleeuwen’ moest in de aankleding van het restaurant terugkomen. Leerlingen uit de talentlijn Art Studio hebben daarvoor schetsen gemaakt, deze gepitcht aan de opdrachtgever die er uiteindelijk één uitgekozen heeft.

Werken met opdrachtgevers

Voor de projecten werkt de school samen met lokale opdrachtgevers. Verder haakt men aan bij landelijke evenementen, zoals bijvoorbeeld Serious Request. Soms is de school zelf opdrachtgever. Bijvoorbeeld bij een intern evenement, zoals het Sinterkerstdiner.

De school heeft een aantal opdrachtgevers echt aan zich weten te binden. Marion noemt als voorbeelden de Stichting Evenementen Stad Hoorn, de Rabobank, het Vrijwilligerspunt en de gemeente Hoorn. “Energie, enthousiasme, wil om samen te werken, iets extra betekenen voor deze kinderen.” Dat is volgens Marion de reden dat deze opdrachten bij Newton binnenkomen. Een deel van de projecten komt jaarlijks terug. Bijvoorbeeld de Nadine OK Run. Leerlingen van de talentlijn Sport Skills helpen de initiatiefnemer met de organisatie van deze run. Dat betekent dat de leerlingen in het weekend voor school in touw zijn.  

Pilotschool voor D&P

Ja, en toen kwam in 2012 de vernieuwing vmbo. “Als je zegt: wij gaan voor breed, dan is de keuze snel gemaakt. Dan ga je voor het profiel D&P. Daar hangen we alles aan op.” Dit past bij de uitgangspunten van de TalentFactory. “Meisjes moeten jongensdingen doen, en jongens moeten meisjesdingen doen. Hierdoor werken we bij Newton altijd met gemêleerde groepen. Want zo is het in samenleving ook.”

Marion hoefde over de vraag van Roeland Baaten van het Platform Intersectoraal ‘Wil je pilotschool worden?’ niet lang na te denken. “We doen gewoon weer mee.” Dat pionieren sprak haar wel aan. Het tiende profiel moest vanaf 0 worden opgebouwd. Er waren immers geen eindtermen voorhanden.

Bijzondere ervaringen

Mooie voorbeelden van projectonderwijs op Newton, daar kan Marion smakelijk over vertellen. Zoals over het benefietdiner (200 couverts!) voor een onderwijsproject in Kenia van The Style Foundation. Op haar school. Met een optreden van Karin Bloemen. Of die keer dat ze in de krant las dat de Hoornse modeontwerper Sepehr Maghsoudi een locatie zocht voor zijn modeshow van een project met basisschoolleerlingen. Een complete catwalk met alles erop en eraan, als ware het in Parijs, gewoon op Newton. Een unieke ervaring.

De school huurt ook zelf leerlingen in, o.a. voor het jaarlijkse Sinterkerstdiner. Een 6-gangendiner voor 70 man met disco, gemaakt en geregeld door de leerlingen. Uit deze voorbeelden komt naar voren dat Marion enerzijds een actieve rol inneemt in het binnenhalen van projecten, anderzijds als directeur zelf opdrachtgever is.

Blik op de toekomst

Marion staat nog steeds volledig achter de keuze voor breed. “Dat kan ook niet anders als je weet dat de wereld van vandaag niet de wereld van morgen is. Leerlingen voorbereiden op de wereld van morgen betekent dat je te maken hebt met cross-over functies. Iemand die werkt in de zorg moet ook verstand hebben van domotica. Iemand die zonnepanelen installeert, moet deze ook kunnen verkopen. Dan kies je voor projecten waarin deze dingen samenkomen. Zo bouw je aan toekomstbestendig onderwijs.”

Na zes jaar is het wel tijd voor een kwaliteitsimpuls van het onderwijsconcept. Hiertoe hebben de loopbaancoördinator van de LOB-lijn en coördinator van de TalentFactory-lijn een format ontwikkeld. Aan de hand van dit format gaan zij met alle docenten in gesprek. “Dit zijn onze uitgangspunten. Dit zijn de projecten. Hoe past dit in elkaar? Wat doe je precies?” Dit levert input op voor de volgende stap in het traject, passend binnen het motto van de school: Dare to discover.

Drie tips van Marion

Voor collega-schoolleiders die een nieuw onderwijsconcept willen invoeren, heeft Marion drie tips:

Tip 1: Denk in win-win

Kies voor een onderwijsconcept waarin zowel de leerling als jij zelf plezier hebt. Projectonderwijs activeert en motiveert leerlingen; werken in een andere setting, op school in de hangar en daarbuiten. Op Newton kwamen de successen vrij snel. Daardoor kwam het team in beweging. Zij zagen actievere leerlingen in de klas, en een ander klimaat in de school. Andere scholen kwamen op visite. “Dat was het team niet gewend, dat andere scholen interesse in ons hadden. Je krijgt waardering voor iets dat je doet waarvan je zelf denkt: is dat zo bijzonder? Ja, het is bijzonder!”

Tip 2: Weet waarvoor je het doet en blijf dit herhalen

Zorg dat de missie, de visie en het beeld voor de toekomst helder is. En blijf dit herhalen. Continu. Ook na zeven jaar. De pijlers, de kernwaarden, de pedagogische visie. “Waarvoor doen we op Newton wat we doen?” Je moet dit doorleven met elkaar, via actieve werkvormen. Niet alleen met het team, ook met ouders.

Dit jaar heeft Marion het project Krachtvoer ingevoerd. De afgelopen drie jaar zijn er meer dan 60 (!) nieuwe collega’s bijgekomen. Wat zijn nu de eigenschappen van een goede medewerker op Newton? De antwoorden op deze vraag heeft het team verwerkt tot een profiel.

Durf streng te zijn. “We spreken dingen af in het locatieplan en die voeren we wat mij betreft ook uit.” Bij nieuwe, afwijkende plannen, durft Marion te zeggen: “Oké dat is leuk maar wel voor volgend jaar.”

Tip 3: Kijk terug en vier successen met elkaar

Marion heeft daarvoor een leuke vorm bedacht die inmiddels een traditie op Newton is. Aan het eind van het schooljaar houdt niet de directeur een verhaal, maar iedereen die dat wil, levert iets aan (foto’s, gedachten, quiz, muziek enz.) en presenteert dat zelf. Nieuwe collega’s zijn daarbij aanwezig. Die krijgen zo alvast een beeld van hun toekomstige school en collega’s.

“Het leukste van directeur zijn? Dat het werkt zoals je denkt. Je mag het ook zelf uitvoeren. Je gelooft er heilig in. Je gaat af en toe ook gigantisch af. Maar dit is de allerleukste baan die ik in mijn leven gehad heb.”