Editorial

Weg met de valbijl in groep 8

Slim kind van laagopgeleide ouders vaker op lager niveau

Overheid moet sturen op gelijke kansen

Samson probeert met de 'Nieuwe School' de verheffing terug te brengen

Enkele krantenkoppen van de afgelopen maand. Het onderwijs ligt onder een vergrootglas. Voor mij gaat het in het onderwijs maar om één ding: kinderen laten ontdekken waar zij goed in zijn. Waardoor zij zelfvertrouwen kunnen opbouwen. Wat daarvoor nodig is? Docenten die hen zien staan en in hen geloven.

Gelukkig had ik zo'n docent! Op de lagere school al. Meester Krispijn die mij - als kind uit een arbeidersgezin met een vader zonder schooldiploma - behoed heeft voor 'de valbijl in groep 8'. Hij geloofde in mij en liet mij opstromen naar combinatieklassen. Makkelijk, nee! Mijn belevingswereld was anders. Klasgenoten zaten op vioolles, hockey en zeilen. Ik bracht het weekend door bij de voetbalclub. Blij, ja! Door meester Krispijn (en mijn vader die vond dat ik het beter moest krijgen dan hij) kon ik naar het VWO en daarna studeren.

Na mijn studie heb ik bewust voor het onderwijs gekozen. Omdat ik het fantastisch vind jongeren te mogen begeleiden bij het zetten van de volgende stap in hun ontwikkeling. Ik zie mijzelf als de aanjager van dat proces. Ik zorgde ervoor dat mijn lessen aansloten bij hun belevingswereld. Hoe? Door in gesprek te blijven en te luisteren naar wat hen bezig hield. Door samen mogelijkheden te creëren om concrete ervaringen op te doen, zowel binnen als buiten de school. Met ieder jaar de diploma-uitreiking als hoogtepunt. Met trots zien hoe mijn leerlingen in al die jaren als persoon gegroeid zijn en klaar zijn voor de volgende stap in hun leven. Kippenvel!

Goed onderwijs denkt in mogelijkheden, niet in beperkingen. Dit kan door te vertrekken vanuit talenten. Iedereen is ergens goed in. In mijn huidige werk pas ik dit toe bij leidinggevenden en docenten. Mijn lijfspreuk hierbij is: "In mijn nabijheid zet jij jouw volgende stap." Daarom staat de E-zine van mei in het teken van 'talenten'. Wat kunnen we als onderwijs op dit punt leren van de sport? Dit lees je in de BOEKchat van deze maand. In de VIDEOfavorieten onthul ik mijn tweede tactiek waarmee je onderwijsontwikkeling in jouw school tot een succes kunt maken. Je ziet hoe je gebruik maakt van de reeds aanwezige talenten in jouw school. Vervolgens kun je deze tactiek met de doe-direct-tip zelf toepassen. Mijn devies luidt: "Laat je niet gek maken, maar blijf wel in beweging!"

Veel lees- en kijkplezier!

Marianne

QUOTESenzo

Bouw uit waar je goed in bent,

bouw op waar je interesse ligt,

compenseer datgene waar je geen talent voor hebt.

Vuistregel voor diep en duurzaam leren van Alex van Emst

BOEKchat

Het mooie van het boek Flow - van goed naar goud van Marc Lammers vind ik de voortdurende vergelijking tussen sport en bedrijven/organisaties. Het centrale thema is flow, een onbewuste staat van euforie in het hier en nu. Lammers laat zien hoe je randvoorwaarden zo kunt beïnvloeden dat de kans groter wordt dat je als team in een flow komt. Lammers benoemt zijn elftal (lees: 11 omstandigheden) dat de kans vergroot om in flow te raken. In het boek komen diverse theoretische modellen voorbij. Leerzaam, doch vond ik de passages waarin Lammers de werking van de theorie illustreert met voorbeelden uit zijn loopbaan als hockeycoach het meest interessant. In deze BOEKchat deel ik mijn inzichten uit het boek voor het onderwijs. 

Start een verandering met het formuleren van een collectieve ambitie. Het gaat hierbij volgens Lammers niet om het resultaat dat je moet halen (het scorebord) maar om het waarom van het team: waar doen we het eigenlijk allemaal voor? Bepaal vervolgens de doelen, eerst als team (gezamenlijk doel) en daarna individueel (persoonlijk doel). Deel de persoonlijke doelen binnen het team en stem deze op elkaar af. Want het bereiken van een persoonlijk doel is onderdeel van het groter geheel.

Vervolgens is het goed om te weten wat je aan elkaar hebt. Lammers gebruikt bij sportteams daarvoor een leuke werkvorm: zet teamleden tegenover elkaar en laat hen rouleren. Ieder beantwoordt de volgende vraag: Noem vijf kenmerken van het teamlid tegenover jou, een negatieve en vier positieve kenmerken. "Zo ontdek je wat anderen als jouw verbeterpunt zien en waarin zij jou vinden uitblinken", aldus Lammers.

Wat betreft dit verbeterpunt heeft Lammers nog een advies voor het onderwijs. Volgens hem hameren we in het onderwijs vooral op vakken waar kinderen niet goed in zijn en kijken we te weinig naar vakken waarin zij excelleren. Zijn devies: "Maak van een acht een tien, liever dan van een vier een zes. Stimuleer leerlingen in dingen waar ze goed in zijn en laat ze zich daarmee onderscheiden. Want met vijf tienen en vijf vieren blijf je zitten, maar met tien zesjes ga je over in het huidige systeem." Hij eindigt met: "Ik heb nog nooit een wedstrijd gewonnen op basis van de zwakheden van mijn team."

Zorg bij verandering voor de omslag van 'ik moet' naar 'ik wil'. Zeg als schooldirecteur niet wat een docent moet doen en hoe. Als leidinggevende ben je net als de coach van een sportteam een hulpmiddel. De docenten moeten het doen. Lammers zegt in zijn boek: "Ik heb geen gouden medaille thuis liggen. Want als coach ben je geen onderdeel van het team." Belangrijk is wel dat docenten uit hun comfortzone komen. Lammers hanteert hiervoor de term 'stretch-mentaliteit' (let op geen stress-mentaliteit!). "Je moet je grens telkens een beetje verleggen", aldus Lammers. "Werken aan hetzelfde resultaat schept pas voldoening als je weet dat het zonder de ander niet gekund had."

In een team zijn veiligheid en vertrouwen cruciaal. Veiligheid begint met fouten mogen maken, gesteund door open communicatie. Stel niet de vraag wat er verkeerd ging (feedback), maar wat je morgen kunt doen om je te verbeteren (feed forward). "Want hoeveel invloed heb je op de dingen die gisteren gebeurd zijn? GEEN. En hoeveel op wat je morgen wilt doen? 100%." Feedback geeft vaak een rotgevoel, feed forward juist energie. Laat teamleden zelf de oplossing bedenken. Wees als leidinggevende waakzaam op indirecte communicatie. "In het veld communiceert de verdediging ook niet via de coach met het middenveld", aldus Lammers.

Lammers geeft in zijn boek veel voorbeelden van innovaties die hij heeft toegepast. Deze kwamen deels uit de hockeywereld, deels uit andere sporten. In Beijing bijvoorbeeld gingen de Nederlandse hockeydames in een ijsbad om hun spieren na de wedstrijd sneller te laten herstellen. Lammers had dit afgekeken van Anky van Grunsven. Haar paarden gingen al jaren om die reden na een zware training in een ijsbad.

Innovaties leveren in eerste instantie vaak verzet op, maar als het resultaat blijkt te hebben, volgt enthousiasme. Het lijkt of mensen niet willen veranderen. Mensen willen best veranderen. Alleen niet veranderd worden. Lammers adviseert: "Blijf weg van het 'dramaandaggevoel' en zet in op 'dit gaat lukken!'. Enkele hulpmiddelen die Lammers hierbij als sportcoach inzette en die je ook in het onderwijs kunt toepassen, zijn:

  • Maak aan het einde van de week een korte film over drie successen van die week.
  • Stel iedere docent aan het begin van het schooljaar twee vragen: Hoe wil jij hier aan het eind van het schooljaar zitten? En wat heb je nodig om dat te kunnen bereiken?

"Want," zegt Lammers, "winnaars hebben een plan, verliezers een excuus!"

Modellen die in het boek aan bod komen: 

  • Flow van Mihaly Csikszentmihalyi
  • Golden Circle van Simon Sinek
  • Cirkels van Invloed van Steven Covey
  • GROW-model van John Whitmore
  • LEARN-grafiek van Arend van Randen
  • Pyramide van Maslow
  • Kernkwadrant van Daniel Ofman
  • Teamontwikkelingsmodel  van Bruce Tuckman
  • Balans van innerlijke dialoog van Timothy Gallwey. 

VIDEOfavorieten

In het onderwijs zie je vaak dat bij een vernieuwing alles op de schop gaat. Volgens mij betekent vernieuwen niet dat je al het oude weggooit. In de video 'Revolutie of Recycling' leg ik uit waarom. Door het volgen van de vier stappen geef je docenten de ruimte om een eigen invulling te geven aan het ontwikkeltraject op school en zijn zij geen uitvoerder van andermans ideeën.

Stap 1: Vertellen - wat werkt echt goed op school? En wat maakt dat deze voorbeelden succesvol zijn?

Stap 2: Verbeelden - welke toekomstdroom heb je voor de school?

Stap 3: Vernieuwen - welke kansen voor vernieuwing zie je?

Stap 4: Verwezenlijken - wie gaat - op basis van individuele talenten en interesses - met welk (deel-)project aan de slag?

De-doe-direct-tip van mei: jij krijgt de primeur!

Over drie jaar valt de Volkskrant op de deurmat. Op de voorpagina staat een mooi artikel over jouw school.

  • Wat is de kop van dit artikel?
  • En wat staat er over de school beschreven?

Extra hulpmiddel: Bedenk eerst met welke stakeholders de school in het ontwikkeltraject te maken heeft. Denk aan leerlingen, ouders, bedrijfsleven, toeleverende scholen, inspectie, enz. Schrijf daarna op wat iedere stakeholder zal zeggen over de school. Schrijf tot slot op basis hiervan het artikel.

&KOOT agenda

19 mei 2016

Workshop LOB loont, over implementatie van LOB en Techniek, Dr. Nassau College Penta in Assen.

Meer info, klik hier.

25 mei 2016 

Het Grootste Kennisfestival van Nederland, gericht op innovatie op het gebied van Online marketing, Nieuwe Businessmodellen & Organisatievormen, Transformatie, Duurzaamheid en Bestuurlijke vernieuwing. Op dit festival draait het om de ‘hoe’ vraag, Havenkwartier in Deventer.

Meer info, klik hier.

26 mei 2016

Onderwijs Research Dagen - Brugprogramma MBO, waarin onderwijsonderzoekers in gesprek gaan met de onderwijspraktijk, Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Meer info, klik hier.

Als jij in jouw netwerk leidinggevenden in het onderwijs hebt, dan is deze E-zine ook voor hen interessant. Voel je vrij om deze door te sturen. Via deze link kunnen zij zich abonneren op de E-zine. Als dank ontvangen zij direct mijn gratis e-boek 'Vijf strategieën voor onderwijsontwikkeling in jouw school'. Hoe meer lezers, hoe meer kennis ik kan delen.