Tactiek van tegendraads toetsen

 

“Het is niet aan docenten om te voorspellen hoe een leerling zal presenteren.
Het is aan de leerling om te tonen wat hij of zij kan.”

Deze uitspraak lees ik in de krant, het weekend voordat ik begin aan mijn recensie voor het tijdschrift Bij de Les. Dit keer over het boek Waarderend leren in het Voortgezet Onderwijs. Volgens de achterflap een handboek voor docenten die het beste in leerlingen naar boven willen halen. Ik dacht: 1 + 1 = 3. Want we weten allemaal dat leerlingen tot meer in staat zijn dan uit hun cijfers blijkt.

Een onverwachts S.O.

In het eerste hoofdstuk van het boek lees ik: Neem leerlingen geen onverwachte schriftelijke overhoringen af. Meteen denk ik terug aan mijn schooltijd. De brugklas, tweede week van het schooljaar, het vak biologie. Ik heb netjes mijn huiswerk gemaakt. Althans, dat denk ik. Ik heb mijn aantekeningen uit de vorige les doorgelezen. De opdrachten uit het boek gemaakt. Ik pak niets vermoedend mijn tas uit. Ik zit klaar voor de start van de les.

De docent doet een laatje van zijn bureau open. Haalt er blaadjes uit. Kleine, gelinieerde blaadjes. Hij zegt: “Alle spullen van de bank. Alleen een potlood en pen mogen blijven liggen.” Ik ben verrast. Wat gebeurt er? Ik zit net twee weken op de middelbare school. De docent vervolgt: “Jullie krijgen een S.O. over de stof die we vorige les behandeld hebben.” Ik schrik. Krijg klamme handen. Oorsuizingen. Ik word duizelig.

Weg was mijn motivatie

Om een lang verhaal kort te maken, tijdens de toets krijg ik een black-out. Ik weet niets meer. Voor mijn eerste S.O. op de middelbare school haal ik een vette 3. Vreselijk vond ik het. Door die 3 voor biologie (dat rijmt) heb ik het vak biologie nooit leuk gevonden (en de docent ook niet). Voor toetsen ben ik mijn hele leven super zenuwachtig geweest. Ook al heb ik me nog zo goed voorbereid.

Nu denk ik: heeft deze docent wel door wat zo’n onverwachts S.O. met een leerling kan doen?
Toetsen. Cijfers. Ik word er tegendraads van. Zeker als we cijfers zo belangrijk maken dat we de leerling erachter totaal vergeten. Daarom wil ik je in deze E-zine laten ervaren hoe het anders kan. Via de tactiek van tegendraads toetsen. Met mooie praktijkvoorbeelden. Want leren doe je niet om het cijfer, maar omdat je ergens nieuwsgierig naar bent.

Na iedere periode volgt een toets. Ja toch? Niet dan?

Niet bij tegendraads toetsen. Tegendraads toetsen begint met de vraag of je wel moet toetsen.
Is deze toets nodig om leerlingen inzicht te geven in wat ze kennen en kunnen? Want toetsen om het toetsen daar heb ik een broertje dood aan. Dat is toetsterreur!

Is het antwoord op de eerste vraag JA, dan bepaal je welke vorm van toetsing het beste past. En laat de leerling vooral zelf met mogelijkheden komen. Want als we leerlingen meer verantwoordelijkheid geven voor hun eigen leerproces, dan moeten we hen ook op het gebied van toetsing meer ruimte bieden. Want voor tonen wat je kent en kunt bestaan 1001 manieren. Op LinkedIn zag ik een mooi voorbeeld van wat er gebeurt als je leerlingen de ruimte geeft. Een boekverslag in trailervariant. Klik, glimlach en geniet.

SH*T, ik heb een 8!

Ooit leerlingen massaal ‘SH*T’ horen zeggen bij het halen van een 8? Nee? Nou ik wel! In een video op het onderwijscongres Fail Faster. Een mooi voorbeeld van tegendraads toetsen, waarbij de enige opdracht aan de leerling is:

  • Haal een 10.
  • Bepaal zelf hoe je dat doet.

De docent heeft vooraf 70 vragen in het programma Questbase gezet. Leerlingen krijgen op hun device een selectie daaruit. Zodra je een 10 scoort, mag je stoppen. Haal je lager (SH*T een 8), dan krijg je een nieuwe set vragen.

Waar het omgaat, is dat de leerling uiteindelijk de stof beheerst. Linksom of rechtsom. Want de strategie is: je mag zelf bepalen hoe je die 10 haalt. Leerlingen mogen hun boek erbij gebruiken, overleggen, elkaar helpen, enz.. Kortom, ze mogen samenwerken tijdens de toets. Als dat niet tegendraads is!

Leren voor en van een toets

Het nabespreken van een toets. Zinvol of zinloos? De ene helft van de klas zit totaal iets anders te doen. Want ja, een 5,5 of hoger is voldoende en dus toets behaald. De andere helft is alleen gefocust op het opsporen van fouten. Fouten die de docent mogelijk gemaakt heeft in de beoordeling of cijferberekening. Enerzijds de strebers op zoek naar een hoger cijfer, anderzijds de leerlingen die net geen 5,5 behaald hebben. Op zoek naar extra punten om alsnog een voldoende te scoren. Natellen of de docent geen optelfout gemaakt heeft. Leer je er iets van? Nee.

Kan het anders? Ja, via de twee-fasen toets. Daarmee zet je de leerling aan tot nadenken en niet tot natellen. Eerst maakt de leerling de toets individueel (fase 1) en vervolgens bespreken de leerlingen de toets in groepen (fase 2). De onderlinge discussies zorgen ervoor dat de leerlingen van en met elkaar leren. Wil je deze wijze van toetsen met jouw leerlingen uitproberen, dan vind je hier een handige instructie.

Eén ding staat vast

In deze E-zine heb ik enkele voorbeelden van tegendraads toetsen met je gedeeld. Ik ben echter voortdurend op zoek naar nieuwe voorbeelden. Heb jij mooie voorbeelden van tegendraads toetsen, mail deze dan naar me: marianne@enkoot.nl.

Verder wil ik je uitdagen. Uitdagen om jezelf vandaag nog de volgende vragen te stellen.

  • Waar had jij als leerling zelf last van bij toetsing? En hoe tegendraads toets jij nu?
  • Wanneer heb jij leerlingen om feedback gevraagd over jouw manier van toetsen? En samen bedacht hoe het anders kan?
  • Welke ruimte geef jij jouw leerlingen bij toetsing? In hoeverre kunnen zij zelf inhoud en vorm bepalen?

Want één ding staat vast: Via tegendraads toetsen kan de leerling zelf tonen wat hij weet en kan, en hoeft de docent niet meer te voorspellen hoe de leerling zal presteren.

Veel tegendraads toetsplezier!

Marianne

&KOOT’s Krachtvoer

 

Bron: www.blijvenleren.net

Een handig hulpmiddel voor het toepassen van tegendraads toetsen in lessen. De box
5 minuten formatief bevat 40 werkvormenkaarten waarmee leerlingen inzicht krijgen in hun leerproces. Je kunt de kaarten op verschillende manieren inzetten: voorkennis bepalen, tussentijds meten en feedback geven/ontvangen. Uit onderzoek blijkt immers dat leerlingen meer van feedback leren dan van cijfers.

Eerst zien, dan kopen? Je kunt drie werkvormenkaarten gratis downloaden.

 

Bron: https://www.kennisnet.nl

Tegendraads toetsen geeft de leerling eigen verantwoordelijkheid over zijn leerproces. Om voortgang in het leerproces te bepalen, kun je gebruik maken van rubrics. Op de website Leerling 2020 kwam ik mooie voorbeelden tegen. Rubrics van de 21e eeuwse vaardigheden, inclusief een stappenplan hoe je zelf rubrics kunt maken. Neus eens rond, er zit vast iets van je gading bij.

&KOOT op Karwei

 
Met een been buiten het onderwijs staan. Dat is altijd mijn intentie. Daarom ben ik supertrots dat ik op 15 en 16 maart a.s. één van de deelnemers ben van *Hackathon21 in Rotterdam. Of zoals de organisatie het noemt: één van de createurs van innovaties.

Samen met ‘mijn’ team buig ik mij over de vraag:
Hoe zorgen we ervoor dat de Rotterdamse jeugd goed is in de 21e eeuwse vaardigheden?

Twee dagen ‘hacken’ we de systemen die dat nu in de weg staan door er iets beters tegenover te plaatsen. Op 16 maart pitchen we als team ons eindresultaat aan een jury en stakeholders. De stakeholders bepalen of en welke innovatie(s) zij na Hackethon21 willen oppakken om verder uit te werken. Wat zou het fantastisch zijn als dat ‘ons’ idee wordt in ‘mijn’ stad Rotterdam!

*Hackathon is een samenvoeging van ‘hacken’ en ‘marathon’ waarbij opdrachtgevers een mix aan specialisten vragen hun hersenen te kraken over bepaalde kwesties.

&KOOT’s Agenda van maart en april

 

15 en 16 maart 2018
Hackathon21 in Rotterdam over de vraag: Hoe zorgen we ervoor dat de Rotterdamse jeugd goed is in de 21e eeuwse vaardigheden? Of dat nu gaat om hun persoonlijk leiderschap en ondernemingszin of technologische vaardigheden.

19 maart 2018
Aflevering 18 van de online videoserie Koot’s Kwesties: Schaduwonderwijs, over de reden waarom schaduwonderwijs zo floreert en hoe tegendraads toetsen hieraan een eind gaat maken.
Een aflevering gemist? Klik dan hier.

9 april 2018
E-zine april met als gasthoofdredacteur Claudine Hogenboom van Plek voor verhalen. Zij is één van de winnaars van de jubileumactie rondom het 5-jarig bestaan van &KOOT.

Voor wie het gemist heeft, je vindt hieronder alle winnaars van de jubileumactie.

23 april 2018
Schooljutten over de geheime formule van het Clusius College in Castricum, een school die tot de eerste excellente scholen van Nederland behoort. In eerste instantie gold het predicaat alleen voor de basisberoepsgerichte leerweg, maar vanaf dit jaar geldt het voor de hele school.
Een aflevering gemist? Klik dan hier.

Uitslag jubileumactie

 
Voor wie het gemist heeft, de uitslag van de jubileumactie.
Hieronder vind je de prijswinnaars en hun reacties.

"Nou van harte meid, met je lustrum! Voor mijn gevoel bestaat &KOOT al veel langer! Je maakt indruk. Hoop dat je nog vaak een krachtige impact zal maken in onderwijsland!"
Winnaar boek naar keuze: Alexandra Broussard

"Ik denk dat jouw magazine bij heel veel (VO-)scholen op de mat mag vallen. Er is nog veel te doen in onderwijsland. Maar laat ik dan beginnen bij de school waar mijn dochter zit. Ze noemen zichzelf een school voor talentontwikkeling, maar ik zie qua ontwikkeling op bijvoorbeeld 21eeuwse vaardigheden nog weinig terug."
Winnaar tijdschrift naar keuze: Mireille Relou

"Ik heb nog nagedacht over wie per se het magazine zou moeten krijgen, maar ik wist ook daar niets leuks voor te verzinnen. Helaas heet de minister van onderwijs geen Marianne, zou erg grappig geweest zijn. Nou heet de secretaris-generaal van het ministerie van OCW wel Marjan…..."
Winnaar gast-hoofdredacteurschap van een editie van mijn E-zine: Claudine Hogenboom

Het kiezen uit de vele reacties viel niet mee. Daarom volgt er wellicht nog een extra editie van mijn E-zine met zelfs twee gasthoofdredacteurs! Wordt vervolgd!

Als jij in jouw netwerk leidinggevenden in het onderwijs hebt, dan is deze E-zine ook voor hen interessant. Voel je vrij om deze door te sturen. Via deze link kunnen zij zich abonneren op de E-zine. Als dank ontvangen zij direct mijn gratis e-boek 'Vijf tactieken voor schoolleiders om onderwijsverandering soepel te laten verlopen'.