Macht der gewoonte

(Leestijd: 3 minuten)

“Aan welke kant van het bed lig jij?”

Deze vraag stelt Jos Burgers (marketingexpert) aan mij en de rest van de zaal. Tijdens de Week van de Ondernemer. Wat een aparte vraag, denk ik. Dit zou toch een lezing over marketing zijn?
Waarom stelt hij deze vraag? Wat wil hij ermee bereiken?

Het sluipt erin

Na enkele seconden komt de aap uit de mouw. Het gaat over de macht der gewoonte.
Het feit dat we geneigd zijn iets steeds op dezelfde, vertrouwde manier te doen. Gewoontes spreken we vaak niet met elkaar af. Deze sluipen er gewoon in. Thuis, op het werk. Na verloop van tijd weet niemand meer waar een gewoonte vandaan komt. Dan valt die onder de categorie:
Zo doen we dat nu eenmaal.

Kracht der gewoonte

Daar is niks mis mee. Soms is het maar goed dat we gewoontes hebben. Zoals in het voorbeeld van ‘welke kant van het bed’. Ik moet er niet aan denken: iedere avond voor het slapen gaan eerst overleggen aan welke kant van het bed ik deze nacht ga slapen. Dan wil ik gewoon mijn verstand op nul zetten, en aan mijn kant onder het dekbed kruipen.*


Bron: Algemeen Dagblad

Typisch onderwijs

Waarom doen we wat we doen? Gewoontes in het onderwijs, ik spoor ze graag op. Ze vormen de basis voor mijn online videoserie Koot’s Kwesties. Want gewoontedoorbreker is ‘my middle name’.
Herken jij deze bijvoorbeeld …

  • Is jullie personeelsuitje ook altijd vlak voor de zomervakantie?
  • Ziet de lessentabel er al jaren zo uit: zoveel uur voor vak X, zoveel voor vak Y, enz.?
  • Krijgen leerlingen na iedere lesuur huiswerk op?

En zo kan ik nog wel even doorgaan. Over wel of geen mobiel in de klas, de schoolbel, het kweken van zitvlees, enz.. Maar Koot zou Koot niet zijn als ik je in de video geen handige tip zou bieden. Mijn doe-direct-tip om direct iets aan de gewoonte te doen.

Keurslijf

Gewoontes. Zolang we er met zijn allen geen last van hebben, is er niets aan de hand. Maar wat als een gewoonte gaat schuren? Als het een keurslijf wordt? Wie stelt deze gewoonte dan aan de kaak? Ondanks collega’s die dan de hakken in het zand zetten onder het mom van:
Maar zo doen we dat hier. Al jaren. Dus dat gaan we echt niet veranderen. Punt uit.

Professionele opschudder

In zo’n geval gaan mijn handen jeuken. Dan komt de professionele opschudder in mij naar boven. Op de barricade tegen de macht der gewoonte. Weet je waarom? Omdat dit het ideale moment is voor de start van een verandering. Een verandering in jouw school ten goede van jezelf. Voor meer werkplezier. Een verandering ten goede van jouw leerlingen. Voor meer leerplezier.
Als 'Rotterdamse douwer' kan ik je daarbij een duwtje in de rug geven om die ene gewoonte in jouw school nu eens voor altijd aan te pakken. Je bent gewoontedoorbreker of niet?! Ja toch? Niet dan?

Bruistabletten als oplossing

Doe je het liever op eigen kracht? Geen probleem. Dan heb ik in Koot’s Krachtvoer een handige tip voor je. Maak gebruik van je bruistabletten. Daarmee bedoel ik iemand die nieuw is in de school: bijvoorbeeld een nieuwe collega of LIO-stagiaire. Hij of zij kijkt met andere ogen naar de school.
Een ‘bruistablet’ heeft immers geen verleden met de school. Hem of haar valt gewoon iets op. Jij hoeft alleen maar het gesprek hierover aan te gaan. En weet je, enkele weken na de start van het schooljaar is daarvoor het ideale moment.

Gewoontes doorbreken

Nog even terug naar de presentatie van Jos Burgers tijdens de Week van de Ondernemer. Hij heeft vier principes benoemd die je kunt inzetten om gewoontes te doorbreken.

Principe 1: diep van binnen
Principe 2: klein, maar fijn
Principe 3: voorbeeldgedrag tonen
Principe 4: sociale aanstekelijkheid

Principe 1: diep van binnen

Hoe graag wil jij de gewoonte doorbreken? Welke argumenten heb jij daarvoor? Welke (tegen-) argumenten hebben collega’s? Hoe vinden jullie elkaar daarin?

Principe 2: klein, maar fijn

Welke kleinst mogelijke, eerste stap kun je vandaag al zetten? Hoe kleiner de verandering, hoe groter de kans op succes. Start bijvoorbeeld met ander taalgebruik. In mijn E-zine van juni vind je voorbeelden ter inspiratie.

Principe 3: voorbeeldgedrag tonen

Hoe doorbreek jij de gewoonte? Welk voorbeeld ben jij daarin voor jouw collega’s? Want goed voorbeeld, doet goed volgen. Wees daar echter ook weer niet te krampachtig in. Soms zijn uitzonderingen nodig. Laat die dan gewoon toe.

Principe 4: sociale aanstekelijkheid

Wie ervaren net als jij de gewoonte als een keurslijf? Ga met hen van start om de gewoonte te doorbreken. Dus probeer niet eerst alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Maar laat de wet van sociale aanstekelijkheid zijn werk doen. De ervaring leert namelijk dat anderen na verloop van tijd vanzelf aansluiten. Meer weten over deze wet? Kijk dan de aflevering Maatwerk voor docenten uit de serie Koot’s Kwesties.

Vier handige principes om de macht der gewoonte aan te pakken. Welke gewoonte komt er nu bij jou boven borrelen? Durf jij deze na de zomervakantie aan te pakken? Door gebruik te maken van de tips van jouw bruistabletten. Of zie je het als ideaal moment voor de start van een verandering? En zie je het wel zitten om mij in te schakelen als jouw persoonlijke professionele opschudder. Ik hoor het graag van je.

Fijne zomer!

Marianne

*Voor wie het wil weten: ik lig aan de rechterkant van het bed, het liefst overdwars. Dus met mijn hoofd op mijn kussen en met mijn benen helemaal naar links.

&KOOT’s Krachtvoer

(Lees- / kijktijd: 4 minuten)

Hoe bereid je leerlingen voor op een toekomst die niemand kent? Hoe ziet de school van morgen eruit? In ieder geval is het leerstofjaarklassensysteem passé. Alles draait om gepersonaliseerd leren.

Weg met de macht der gewoonte in het onderwijs. Met dit boek willen de auteurs ons wakker schudden, aanzetten tot nadenken om vervolgens eigen keuzes te maken. Haal inspiratie uit de voorbeelden in het boek. Hoe innovatieve scholen het leren voor morgen nu al vormgeven.

Zo doen we dat hier (nooit)!

Wat kun je leren van de nieuwe collega’s die jij voor volgend schooljaar hebt aangenomen? Docenten, die na de zomer vol energie gaan starten. Jouw ‘bruistabletten’.
In deze video vertel ik je daar meer over.

Het is een video uit de ‘oude doos’. Uit de tijd dat ik mijn video’s nog in eigen beheer opnam. Ver voor Koot’s Kwesties. Mijn huidige online videoserie waarin ik opmerkelijke gewoontes in het onderwijs in beeld breng.

&KOOT’s Agenda van september

(leestijd: 1/2 minuut)

10 september 2018
E-zine september met als thema ‘Vergader eens anders’. Handig als je in het nieuwe schooljaar de vergadergewoontes op school wilt aanpakken. Voor dit E-zine heb ik twee gasthoofdredacteuren uitgenodigd: Cecile Snijders van Breinkracht en Lonieke de Ruiter van Lonieke.nl. Zij zijn winnaars van de jubileumactie rondom het 5-jarig bestaan van &KOOT.

Fijne vakantie

Als jij in jouw netwerk leidinggevenden in het onderwijs hebt, dan is deze E-zine ook voor hen interessant. Voel je vrij om deze door te sturen. Via deze link kunnen zij zich abonneren op de E-zine. Als dank ontvangen zij direct mijn gratis e-boek 'Vijf tactieken voor schoolleiders om onderwijsverandering soepel te laten verlopen'.