Editorial

Bambi, de allereerste film die ik in de bioscoop gezien heb. Ik weet het nog goed. Zes jaar was ik. Ik logeerde bij mijn nichtje. In de herfstvakantie. Voor het eerst naar de bioscoop. Naar de film Bambi. Lachen om de scène waarin Bambi zijn eerste stappen op het ijs zet. Samen met zijn vriendje, konijn Stampertje. Ik heb zelfs mijn eerste konijn naar dit vriendje van Bambi vernoemd, net als waarschijnlijk duizenden andere kinderen. Bambi glijdt uit, zijn poten schieten alle kanten op. Ongecontroleerd.

Maar tijdens de film heb ik ook tranen met tuiten gehuild. Op het moment dat duidelijk werd dat Bambi er voortaan alleen voor zou staan. Dat zijn moeder doodgeschoten is door de jagers. Gelukkig was dit niet in beeld geweest. Want daarover had ik als zesjarige vast nog lang ‘eng’ gedroomd. Maar zoals dat gaat in kinderfilms: eind goed, al goed. Bambi ontmoet de liefde van zijn leven, en samen krijgen zij twee lieve babyhertjes.

“Ja, en …”,  zeg je misschien.

Nu, de tekenaar van deze Disney-klassieker, Tyrus Wong, is recent overleden. Op 106-jarige leeftijd. Maar nu komt het. Wist je dat zijn tekentalent door een docent op de middelbare school ontdekt is? Deze docent regelde voor Tyrus een zomercursus op het Otis College of Art and Design. Dit smaakte naar meer. Na de middelbare school vervolgde Tyrus zijn opleiding aan dit College. Als opstap voor zijn baan, eerst bij de Disney studio’s en later bij die van Warner Bros.

Een docent die voor Tyrus het verschil maakte. Die hem zag staan. In hem geloofde. Die zijn tekentalent zag. Daar draait het volgens mij om in het onderwijs. Je leerlingen kennen. Oprecht in hen geïnteresseerd zijn. Weten wat hen bezig houdt. Vertrouwen geven. Hen laten ontdekken waar zij goed in zijn. Leerlingen gemotiveerd maken en houden. Door keuzes te bieden. Pubers niet alleen een leerzame, maar ook prettige schooltijd bezorgen.

Docenten die het verschil maken. In Nederland kennen we die natuurlijk ook. Sommige in de 'anonimiteit’, andere in de schijnwerpers. Bijvoorbeeld Meester Bart. Zijn laatste boek Meester Bart op zijn best staat centraal in de Boekchat van deze E-zine. Een boek met mooie uitspraken en verhalen uit zijn dagelijkse lespraktijk. Uitspraken die je laten glimlachen, of aan het denken zetten.

Om het verschil te kunnen maken, hebben docenten vertrouwen nodig. Vertrouwen van jou als leidinggevende. Dit geef je door eigen initiatief in je school te stimuleren. Door ruimte te geven aan experimenten. Door twijfels en tegenvallers bespreekbaar te maken. Zonder oordeel. Dat vraagt om krachtig onderwijskundig leiderschap. Zeker binnen de huidige vernieuwingsslag in het vmbo. Met de centrale rol die LOB daarin speelt. Wil jij je daarin verder ontwikkelen? Op een tijdstip dat jou uitkomt? Vanuit je luie stoel? Zonder je school uit te hoeven? Maar wel met collega-schoolleiders als hulplijn of klankbord? Ik bied je deze kans. Deze unieke kans. Met de Online Lounge voor Ondernemende Schoolleiders. Meer weten over mijn nieuwe initiatief? Klik dan hier.

Tot slot. Het jaar 2017 staat voor mij in het teken van inspiratie opdoen. Dit kan op allerlei manieren. Mijn manier is door te gaan Schooljutten. Als variant op strandjutten. In het land op zoek gaan naar 'aangespoelde ideeën'. Mooie voorbeelden uit de dagelijkse onderwijspraktijk. Praktijkvoorbeelden van scholen waarmee ik werk, maar ook van andere scholen. Want ik ben ervan overtuigd dat je mooie voorbeelden niet uit een boek haalt, maar uit scholen zelf. Uit de praktijk dus. Ik zie Schooljutten daarom als een interessante manier om zelf nieuwe ideeën op te doen. Maar ook om deze te delen. Met jou. Ter inspiratie.

Heb je iets in jouw school ontwikkeld? Bijvoorbeeld op het gebied van vernieuwing vmbo, LOB, regionale samenwerking of het motiveren van leerlingen. Iets waarmee je een inspiratiebron bent voor andere scholen, laat het mij dan weten. Stuur me een mail (E marianne@enkoot.nl) of bel me (M 06 573 371 72). Dan zorg ik ervoor dat jouw voorbeeld een breder podium krijgt. Zodat we in  2017 samen het onderwijs iedere dag een stukje mooier kunnen maken.

Veel lees- en kijkplezier!

Marianne

QUOTESenzo

Leadership is the art of getting someone else to do

something you want done

because he wants to do it.

                                                        Dwight D. Eisenhower, voormalig president van de Verenigde Staten

BOEKchat

Als ik zeg: “Bart Ongering”, dan zeg jij direct: “Meester Bart.” Althans dat hoop ik :). Docent Engels op de OSB in Amsterdam. Zijn tweewekelijkse column in Trouw wordt massaal gelezen. En zijn berichten op sociale media worden veelvuldig gedeeld. Zijn nieuwste boek Meester Bart op zijn best is net uit. Het is een compilatie van zijn beste stukken met nieuw werk. “Hiermee hoop ik een beeld te schetsen van mijn dagelijkse leven als docent”, aldus de schrijver.

Met uitspraken die je laten glimlachen:

“Ik ga nooit meer met mijn leerlingen naar het Rijksmuseum.

Ik besef nu dat daar behoorlijk wat tepels op schilderijen staan.”

Of juist aan het denken zetten:

“In 2017 moeten alle docenten een diploma hebben.

Oké, maar gaan we ook iets doen aan de bevoegde docenten die gewoon geen les kunnen geven!”

Keuze voor docentschap

meester-bart-op-zijn-bestHet boek start met een kort autobiografisch verhaal. Over de ziekte van zijn moeder. De botte reactie van zijn leraar Geschiedenis, de dag na haar overlijden als hij zijn huiswerk niet gemaakt heeft. Maar ook de knuffel en het liefdevolle briefje van zijn lerares Engels. Waarom hij docent geworden is. Na twee mislukte mbo-opleidingen (detailhandel en mode & techniek).

Over zijn oom Harrie met zijn inspirerende onderwijsverhalen. Oom Harrie die hem uiteindelijk in de goede richting duwt: lerarenopleiding Engels (net als hij). Zijn stages en de start op de OSB. De school waar hij zich direct (meer dan) welkom voelt. Lesgeven volgens zijn vaste tactiek: in gesprek gaan met leerlingen, naar ze luisteren en ze echt hóren. Dat lesgeven in Engels niet zijn enige taak is, dat leerlingen soms gewoon behoefte hebben om dingen te delen zonder met het vak bezig te zijn.

Relatie boven prestatie

Het opbouwen van een goede relatie met leerlingen loopt als rode draad door de verhalen heen. In diverse verhalen laat Meester Bart zien hoe hij dit aanpakt in zijn klassen. Bijvoorbeeld het vragenrondje in de laatste les van het jaar. “Ik beloof hun antwoord te geven op alles wat zij willen weten.” En ja, dan willen de leerlingen alles weten over het verhaal achter zijn tattoos.

“Pedagogiek boven vakdidactiek. Een goed verhaal is belangrijk,

maar wil je dit kwijt, dan zul je je leerlingen eerst moeten bereiken.”

Persoonlijke verhalen

De persoonlijke verhalen van de leerlingen raakten mij. Zoals het verhaal van Chelsea bij de show & tell-opdracht. Een spreekvaardigheidsoefening aan de hand van een voorwerp. In het geval van Chelsea de foto’s van de echo van haar kindje. Een dapper meisje van 15, in het laatste jaar van het vmbo.

“Ik beloof u dat ik dit jaar gewoon mijn diploma haal.”

Of het verhaal van Cherelle, die samen met Bart boodschappen doet. Voorafgaand aan het huisbezoek bij haar alleenstaande moeder. De laatste van de in totaal 28 huisbezoeken die meester Bart dat schooljaar doet).

“Tegenover het weinig materiële dat haar moeder haar dochter kan geven, staat haar voelbare onvoorwaardelijke liefde.”

Een meisje dat na de les blijft hangen omdat ze even wilt praten.

“Mijn oma kent me niet meer. Ze weet niet eens meer hoe ik heet.”

Of de vraag van Rik aan Bart als hij invalt in een voor hem onbekende klas (en een collega hem succes wenst):

“Bent u vroeger kind geweest?”.

Een topper

Dit zijn slechts vijf van meer dan 30 verhalen die het boek rijk is. Verhalen over zijn leerlingen, de parels van de Bijlmer, zoals Bart hen noemt. Over zijn wensen, iedere les oog willen hebben voor alle leerlingen. Zijn twijfels, of hij echt wel zoveel weet over zijn leerlingen (met name over hun leven buiten school). Kortom, een boek dat leest als een trein. En waarvan je na afloop wenst dat iedere leerling, elk lesuur zo’n docent voor de klas heeft staan (of zoals Bart het zelf verwoordt tussen zijn leerlingen in staat).

VIDEOfavorieten: Maak een vliegende, geen valse start

Hoe verloopt de vernieuwing vmbo in jouw school tot nu toe? Heeft het geleid tot onderwijs waarvoor pubers (én docenten) graag hun bed uitkomen? Of merk je dat docenten moeite hebben om het oude los te laten? En had je, als je heel eerlijk bent, wat meer eigen initiatief van collega’s verwacht. Dat zij zelf meer met inhoudelijke oplossingen zouden komen. Dat zij durven loskomen van wat hoort en moet.

Niet getreurd. Het is nog niet te laat. In de video ‘Maak een vliegende, geen valse start’ vertel ik hoe je de vernieuwing een vliegende (her-)start kunt geven.

De doe-direct-tip: Start een overleg eens anders!

Vermoeiende lesdag, overvolle mailbox, lastig oudergesprek en andere gedoe. Jouw docenten hebben ook een ‘leven’ naast het door jou ingeplande overleg. Je kunt niet zonder meer verwachten dat zij vol energie naar het overleg komen. Dat zij zich grondig voorbereid hebben, alle stukken gelezen en ook nog bij zich hebben.

Maar ja, als voorzitter van het overleg hoop je natuurlijk wel op betrokken deelnemers aan het overleg. Dilemma. Wat nu? Kies ervoor om het overleg eens op een andere manier te openen.

Start met het stellen van een-kan-niet-mislukken vraag.

new-year-1940308_960_720Bijvoorbeeld:

  • Wat was deze week jouw grote-glimlach-op-je-gezicht-moment?
  • Wat heb jij ooit van je leerlingen geleerd en pas je nog steeds toe?
  • Waar zeg jij ‘ja’ tegen in 2017?

Vervolgens stel je een vraag waarmee je de koppeling maakt naar het hoofdonderwerp van het overleg.

Wedden dat het je gaat lukken om collega’s vanaf de eerste minuut scherp te hebben!

Optie: je kunt ook starten met een eigen anekdote, uitspraak van een leerling, foto van iets waarop je trots bent in jouw school, praktijkwerkstuk, cartoon of muziekfragment. En daarna jouw kan-niet-mislukken vraag stellen.

&KOOT agenda

21 januari 2017
ResearchEd Amsterdam 2017, met lezingen en workshops over hoe je onderzoeksresultaten kunt gebruiken in de dagelijkse praktijk in de school, Herman Wesselink College Amstelveen.
Meer info, klik hier.

9 februari 2017 
NVS-NVL congres Oplossing gezocht, met antwoorden op actuele vragen en dilemma's van decanen en hun schoolleiders, Wageningen University.
Ik geef op dit congres de workshop Profielwerkstuk en LOB: een praktisch recept.
Meer info, klik hier.

14 februari 2017 
De nieuwe vmbo-conferentie ‘Praktijk in het nieuwe vmbo, het nieuwe vmbo in praktijk’, Congrescentrum 1931, Den Bosch.
Meer info, klik hier.

Als jij in jouw netwerk leidinggevenden in het onderwijs hebt, dan is deze E-zine ook voor hen interessant. Voel je vrij om deze door te sturen. Via deze link kunnen zij zich abonneren op de E-zine. Als dank ontvangen zij direct mijn gratis e-boek 'Vijf tactieken voor schoolleiders om onderwijsverandering soepel te laten verlopen'.