Editorial

Februari, mijn tweede E-zine. Dit richt zich grotendeels op de toekomst. Hoe kan het ook anders na de presentatie van het adviesrapport van het Platform Onderwijs 2032. De media staat er bol van. Kernwoord in het rapport is ‘vrijheid’. Vrijheid voor scholen en docenten om onderwijs te geven dat past bij de visie en leerlingen.
Vrijheid voor leerlingen in het zelf kunnen vormgeven van hun leerroute.

Waar ik – even los van alle adviezen – blij van word, is de actieve rol van leerlingen in het onderzoek. Zij zijn als ‘Adviesvangers’ bij leeftijdsgenoten te rade gegaan over de ideale school van 2032. Ontdek daar meer over in mijn VIDEOfavoriet van deze maand. Deze werkwijze sluit mooi aan bij mijn overtuiging dat leerlingen met meer plezier en motivatie naar school gaan als zij zelf invloed kunnen uitoefenen op hun leerproces. Als zij gezien worden als mede-eigenaren van de school en niet als bezoekers.

Hoe kan het toch dat een leerling op school niet vooruit te branden is maar in zijn vrije tijd super actief is en leeft voor zijn sport? Drie keer per week zelf trainen, in het weekend een wedstrijd spelen en ook nog een pupillenelftal trainen. Volgens mij spelen hier drie zaken:

  1. Intrinsieke motivatie – hij vindt het leuk om te doen
  2. Eigen keuze – hij kiest er zelf voor (en niet omdat het zo nodig van iemand anders moet)
  3. Zelfvertrouwen – hij weet dat hij er goed in is, dat hij er talent voor heeft.

Deze drie zaken zijn en blijven belangrijk in het onderwijs, hoe het zich in de toekomst ook ontwikkelt. Daarmee wil ik niet zeggen dat school altijd maar leuk kan zijn. Sommige dingen moeten nu eenmaal. Vergeet dan echter niet te benoemen waarom leerlingen leren wat ze leren. Hoe beter een leerling weet waarom hij iets doet, des te groter de kans dat hij het oppakt.

Veel lees- een kijkplezier!

Marianne

P.S. Hoe kijken ‘niet-onderwijs mensen’ naar de toekomst van het onderwijs? Dit lees je in de BOEKchat van deze maand over het boek Nooit af van Martijn Aslander en Erwin Witteveen.

QUOTESenzo

Een goede leraar is iemand die dingen uit je haalt in plaats van je ermee volstopt.

          Uitspraak van Neal Donald Walsh, Amerikaanse schrijver

BOEKchat

boek-nooit-af-cover-new

Wat is de overeenkomst tussen de postbode in 1995 en de leraar anno nu? In het boek Nooit af geven Martijn Aslander en Erwin Witteveen in hoofdstuk 8 antwoord op deze vraag. Het boek geeft een nieuwe kijk op diverse terreinen: werk, school, zorg, overheid en management. Het is een denkrichting, het biedt geen panklare oplossingen. Dat kan ook niet volgens de schrijvers. De veranderingen gaan tegenwoordig zo snel dat er geen tijd is voor blijvende oplossingen. Vandaar ook de titel van het boek: Nooit af.

Terug naar de vraag. Het is nu ondenkbaar dat het beroep leraar gaat verdwijnen. Dat dacht men ook van de postbode in 1995. Communiceren is immers een basisbehoefte van de mens. De manier waarop we communiceren, is wel veranderd door de komst van e-mail en sociale media. Dit heeft geleid tot minder postbodes en postkantoren (is er nog een postkantoor in jouw woonplaats?). Zo ook bij het vak leraar. Mensen zullen altijd willen blijven leren, maar wie zegt dat we daar onderwijs en scholen voor nodig hebben, aldus Aslander en Witteveen. Want kennis en vaardigheden die bedrijven nodig hebben, wijkt steeds meer af van kennis en vaardigheden die op school geleerd wordt. Neem het bedrijf Google, waar men nu al op grote schaal werknemers zonder diploma aanneemt.

Nieuwe aanbieders

De schrijvers stellen in hoofdstuk 8, getiteld  De onvermijdelijke onderwijsrevolutie het volgende: het onderwijs heeft niet langer een monopolie op leren en de leraar op de distributie van kennis. Leren kun je namelijk op veel manieren en plekken. Onderwijs is slechts één methode. Nieuwe aanbieders zijn nu al te vinden in de media- en entertainmentindustrie en in de game-industrie. Zij fungeren als leerparadijs voor jongeren. In het boek geven Aslander en Witteveen een aantal voorbeelden: leerlingen die op hun vrije vrijdagavond presentaties op televisie volgen van Alexander Klöpping (over internet en Silicon Valley) of  Robbert Dijkgraaf (over het zwarte gat). Of de Engelse taal consumeren via Discovery Channel of Comedy Central. Verder leren leerlingen talen via websites en apps zonder hinder van schoolregels. Of wat dacht je van gratis colleges van de beste hoogleraren ter wereld via MOOC’s (Massive Open Online Courses).

Nieuwe rol leraar

Wordt het vak van leraar dan overbodig? “Nee”, zeggen Aslander en Witteveen, “het vak wordt anders.” Weg met cijferfetisjisme waarbij toetsing als doel en niet als middel ingezet wordt. De huidige maatschappij vraagt om mensen met een trial-and-error-mindset. Lang leve de leraar als inspirator en stimulator, niet bang om nieuwe technologie in te zetten. De leraar die zijn leerlingen (als digital natives) om hulp vraagt als zijn eigen digitale vaardigheden tijdelijk te kort schieten. Leraren die via het internet en de sociale media de samenwerking opzoeken met collega’s en bijvoorbeeld lesmaterialen uitwisselen. Of samen een MOOC-studiebegeleidingshuis gaan oprichten. Kortom, leraren die volgens de schrijvers inzien dat er efficiëntere methodes zijn gekomen om kinderen kennis bij te brengen.

Onderwijs is Nooit af

Tot slot wijzen Aslander en Witteveen ons erop dat er in de nabije toekomst vraag komt naar wat zij noemen ‘gefragmenteerd modulair onderwijs’. Vroeger ging je eerst 18 jaar naar school en daarna 40 jaar werken. Die tijd ligt achter ons. Zeker zodra de kennis sneller veroudert dan de duur van de opleiding. De schrijvers zien meer in een voortdurende afwisseling van scholing, werken, scholing, werken, van je vijftiende tot aan je zevenenzestigste, of scholing en werken gelijktijdig naast elkaar. “Als het onderwijs deze vorm niet snel aanbiedt, zullen anderen het gaan aanbieden”, waarschuwen zij de onderwijssector.

De-doe-direct-tip van februari: Ruimte voor Rolmodellen

Jongeren zijn in hun ontdekkingstocht van het leven op zoek naar rolmodellen zowel op school als daarbuiten. In je eigen zoektocht heb je vast ook rolmodellen gehad. Neem even 3 minuten de tijd om antwoord te geven op de volgende vier vragen. Zet daarbij een lekker muzieknummer op. Dat helpt om even weg te zijn uit de waan van de dag. 

  1. Wie was jouw inspiratiebron om voor het onderwijs te kiezen?
  2. Wat heb jij van hem of haar geleerd?
  3. Hoe zie je dit nu terug in jouw werk?
  4. Wat hoop jij dat leerlingen over 20 jaar over je vertellen?

Wil je jouw verhaal delen? Dat kan op de Facebookpagina van &KOOT. Klik hier. Op deze Facebookpagina vind je leuke tips, quotes, inzichten en inspiratievolle video’s. Mocht je de pagina nog niet geliked hebben, doe dat dan nu. Dan weet je zeker dat je niets mist.

VIDEOfavorieten


Op uitnodiging van het Platform Onderwijs 2032 zijn scholieren in de rol van ‘Adviesvangers’ bij leeftijdgenoten te rade gegaan over de ideale school van 2032. In deze video zie je een adviesvanger in actie. Weer een mooi voorbeeld van leerlingen inzetten als (interne) adviseurs.

Deze werkvorm kun je ook op school inzetten bij diverse thema’s: aanbod buitenschoolse activiteiten, onderzoek lestijden, herinrichting schoolplein, assortiment in kantine, enz.

&KOOT agenda

4 februari 2016

NVS-NVL congres ‘Aansluiting gezocht’ bij de Wageningen University. Op dit congres verzorg ik samen met mijn collega Caroline Wiebenga-Brouwer de workshop ‘LOB voor doeners, dromers en durfals’.

15 februari 2016

De nieuwe vmbo conferentie in de Reehorst in Ede over de vmbo-leerling in de 21e eeuw

1 maart 2016

Nationale Complimentendag: geef je leerlingen, collega’s of partner vandaag eens een (extra) compliment.


 

Als in jouw netwerk professionals zitten voor wie dit E-zine ook interessant is, stuur het dan gerust door. Via deze link kunnen zij zich abonneren op het e-zine.  Als dank ontvangen zij mijn gratis e-boek ‘Vijf strategieën voor onderwijsontwikkeling in jouw school’. Hoe meer lezers, hoe meer kennis ik kan delen.