Deze E-zine is samengesteld door gasthoofdredacteur, storyteller en schrijver Claudine Hogenboom van Plek voor Verhalen. Zij is één van de winnaars van de &KOOT jubileumactie uit januari.

Weg met het schrijven van verslagen in het onderwijs!

Aan de slag met verhalen.

(leestijd: 3 minuten)

Mijn oudste zoon Twanne heeft een brugklaspresentatie over innovatieve huizen. Hij wil graag zijn witte overhemd en jasje aan, want hij heeft de rol van makelaar. Dit setje heeft hij ook aangehad tijdens oud en nieuw. Ik heb het nog niet gestreken; het is eind maart. Ik heb een hekel aan strijken. Ik strijk de overhemden van mijn man en in de zomer mijn linnen broeken en T-shirts. Omdat ik het strijken uitstel, zit de wasmand toch steeds tot de rand gevuld.

Ik vis Twanne’s kleren uit een berg verkreukelde overhemden. En besluit de rest nu ook maar te doen. Er zijn acht overhemden, twee shirts en 3 broeken die om aandacht vragen. Ik verbaas me iedere keer erover dat mijn man niks mist in al die maanden. Zegt iets over de hoeveelheid kleding die nog in de kasten hangt. Gestreken, dat wel.

Verhaal van Nemo

Ik breng de strijkplank naar de woonkamer, waar dochter Fie haar verslag typt over het educatieve schoolreisje naar Nemo. Met groep 7 in de trein van Eindhoven naar Amsterdam. Voor sommige kinderen hun eerste ervaring met het spoor. Fie zit aan de eettafel en ik sta ernaast te strijken. Het geluid van haar tikkende vingers en de stoom die ontsnapt uit het strijkijzer verbreken de stilte.

‘Mam, ik heb mijn verslag af. Wil je het lezen?’

Ik zet mijn strijkijzer weg, ga achter haar staan en lees over haar schouder mee.

MIJN Verslag over Nemo
Als eerste zat ik bij mijn moeder en Wilco in het groepje samen met Alysha, Inés, Joshua en Tijn. We gingen natuurlijk met de trein, dat vond ik wel leuk. Toen we bij Nemo aankwamen gingen we allemaal even plassen. Toen kregen we uitleg, dat was super saaaaaiiiiiiii. Maar toen we eindelijk mochten rondlopen was het superleuk, het allerleukste was dat we een raket hadden gemaakt met maïzena en azijn. En op het dak spelen was ook heel leuk. Toen we terug met de trein gingen hadden we zowat de hele trein doorgelopen om gezelschap te zoeken. En toen we terug waren gingen mama en ik weer naar huis.

Nou dit was mijn dag.
Bedankt voor het leuke dagje uit!!!!!!!!

Verslag van Fie

De onbevangenheid waarmee ze haar dagje uit beschrijft ontroert me. Haar positieve insteek doet me goed. Ik vond de uitleg ook saai. We mailen het verslag naar juf Lisette en Fie gaat knutselen. Ik heb nog zes overhemden te gaan.

Strijken is hetzelfde als een verslag schrijven

Plotseling zie ik een verband tussen strijken en verslagen schrijven. Volgens mij is het voor veel leerlingen geen hobby. En net als ik dat met de strijk doe laten ze het schrijven ervan zolang liggen dat de ervaring waar het over moet gaan bijna opgelost is in hun geheugen. Op een forum vraagt een leerling of iemand een tip weet om het schrijven van verslagen leuker te maken. Een van de antwoorden is:

Het is een kwestie van beginnen en dan doorbijten. Als je eenmaal een eindje op weg bent, gaat je humeur al snel over van 'Ik heb geen zin' naar 'Ik wil het af hebben'. Als een speer naar het einde toewerken dan, een punt zetten en dan kun je leuke dingen gaan doen.

Ver(haal)slagen als remedie

Ik vrees dat veel leerlingen (en docenten) dit zullen herkennen. Op internet vind ik onder andere de volgende omschrijvingen van ‘verslag’.

  • Zakelijke weergave van een onderzoek, een verhaal of iets dat je hebt meegemaakt.
  • Een schriftelijke neerslag van een observatie of een ervaring door een student of een groep studenten, meestal gekoppeld aan een reflectie over deze observatie of ervaring.

Dit is toch niet wat we willen lezen?

Volgens mij willen we lezen wat díe ene leerling voor betekenis geeft aan zijn ervaring. Als docent kennen we de ervaring namelijk al jarenlang van binnen en van buiten.
Kortom: laten we ver(haal)slagen!

Stel dat we onze leerlingen leren dat ze stages en leerervaringen gaan zien als onderdeel van hun levensverhaal? Leerervaringen en stages worden dan elementen van vertellingen die de vorm hebben van een tragedie, een thriller, een autobiografie of een liefdesverhaal. Afhankelijk van hoe de leerling naar zijn ervaring kijkt.

Verse vis

Een mooi voorbeeld van verhaalslagen is het eindexamenwerkstuk beeldende vorming van de dochter van een vriendin, getiteld ‘Inside Voice’. Haar werk ‘Inside Voice’ is een inside joke dat zij heeft met haar familie. Door haar harde stem vergelijkt haar familie haar regelmatig met een marktvrouw. Om ervoor te zorgen dat zij zachter gaat praten, 'nep schreeuwt' haar familie: “Verse vis!”

Aan de slag met verhaalslagen

Ver(haal)slagen: voor docenten een plezier om te lezen! Geen verhaal zal hetzelfde zijn. Bijkomend voordeel: kopiëren is verleden tijd. Want twee leerlingen die als hoofdpersoon exact hetzelfde meemaken, is onmogelijk.

Verhalen verbinden ons, omdat ze raken aan emoties en thema’s die we allemaal herkennen. Een goed verhaal kunnen we ons soms jaren later nog herinneren. Dat is precies wat we willen. Dat we leren voor nu, maar ook voor later.

Wil je met een groep docenten of leerlingen aan de slag met verhalen? Hier vind je alvast een voorproefje: vragen die je kunt gebruiken om verhalen te maken.

Smaakt dit naar meer? Neem contact op met Claudine.

Plek voor Verhalen & Krachtvoer

(leestijd: 1 minuut)

               

De wildernis trotseren
In haar nieuwe boek
Verlangen naar verbinding vertelt Brené Brown wat er nodig is als we er écht bij willen horen. Er echt bij horen betekent dat je daadwerkelijk mag en kan blijven wie je bent. Overal, altijd en bij iedereen. En daar is moed voor nodig. Moed om te durven zeggen dat je het ook niet weet, dat je onzeker bent.

De oorspronkelijke titel van het boek is ‘Braving the Wildernes’. Durf jij met jouw leerlingen de wildernis in? Durf jij jouw verhaal over fouten maken, bang zijn om te falen en trots zijn op jezelf met hen te delen? Bijvoorbeeld bij LOB? Ik gun het je van harte!

Loopbaanmagazijn
Om ervoor te zorgen dat je een beetje voorbereid ‘de wildernis’ inloopt met je leerlingen, is een kleine gereedschapskist misschien handig. Hiervoor kun je het Loopbaanmagazijn gebruiken.

Dit magazijn heb ik bedacht en ontwikkeld voor docenten en loopbaanbegeleiders om hun leerlingen te leren betekenis te geven aan hun leerervaringen op school en in de stage

Het loopbaanmagazijn is geen methode, maar echt een magazijn waaruit iedereen een of meerdere opdrachten kan ‘plukken’ die passen bij de groep, een vraag, een onderwerp of de studiefase.

Plek voor Verhalen op Karwei

(leestijd: 1 minuut)

Honderd jonge pitchers van vo- en mbo-scholen tussen de vijftien en tweeëntwintig jaar zitten samen in een zaal van het Spaendonck Ondernemingshuis in Tilburg. Vandaag is de Company Launch Noord-Brabant van Jong Ondernemen. Jonge ondernemers die in drie minuten hun product moeten pitchen aan een jury van ondernemers. En daar onder andere een geldprijs mee kunnen verdienen.

Ik ben uitgenodigd als gastluisteraar en mag aan het eind van de middag een impressie geven van datgene wat ik gezien en gehoord heb. De rol van gastluisteraar is bijzonder: ik mag tijdens een bijeenkomst mijn oor overal te luisteren leggen en alles wat ik hoor kan ik gebruiken voor het verhaal dat ik aan het einde vertel.

Alleen: ik kan me niet voorbereiden op datgene wat ik ga zeggen, want dat weet ik pas als ik geluisterd heb. En aan de andere kant moet ik precies aan het eind van de dag wel een verhaal hebben! Gastluisteraarschap brengt voor mij aan het begin van een bijeenkomst dan ook altijd wat spanning met zich mee.

Als eerste spreker vertelt levenskeuzecoach Pieter de Gouw hoe zijn leven als ondernemer begonnen is. 'Bijna iedereen hier moet zo meteen een praatje houden', zegt hij. 'Ik gok dat er wel wat mensen zenuwachtig zijn. Ga maar eens goed in je stoel zitten met je voeten op de grond. Doe je ogen dicht en adem heel bewust naar de spanning die je nu in je lijf voelt. Geef die spanning alle ruimte en blijf ademen. En stel je dan de vraag: wat is het ergste dat mij vanmiddag kan gebeuren?'.

En daar zit ik met mijn ogen dicht. Wat fijn. Iemand die simpelweg benoemt wat er is. Die dat niet wegdrukt of negeert, maar verwelkomt en er aandacht aan besteedt. Ik voel hoe de energie in de zaal tot rust komt. En vervolgens kan iedereen ten volle doen waar hij of zij voor gekomen is: pitchen, jureren en in mijn geval: luisteren, luisteren, luisteren.

Voor mij wordt het een indrukwekkende middag. Niet in de laatste plaats door de manier waarop deze jongeren zichzelf door hun product durfden te laten zien. Voor mij was het niet heel erg moeilijk om op mijn tijd een mooi verhaal terug te geven!

Wil je eens iets anders dan een gastspreker? Kies dan voor een gastluisteraar

Plek voor Verhalen Agenda van april

(leestijd: 1,5 minuten)

Donderdag 5 april Op donderdag 5 april zit ik voor de tweede keer met het managementteam van een basisschool in Eindhoven om tafel om vorm te geven aan het thema ‘vreedzaamheid’. Een thema dat niet zo eenduidig is als het voor mij leek. Blijkt uit de (niet zo) vreedzame verhalen die we elkaar vertellen. Hoe vreedzaam ben ik zélf als mijn zoon thuiskomt en vertelt dat een brugklasgenoot ’s ochtends voor school van zijn fiets geslagen is door een jongen die een kop groter is en op kickboksen zit?

Dinsdag 10 april Begin van het begeleidingstraject van het Integraal Team in een gemeente in Noord-Brabant. Wat betekent integraal werken in de dagelijkse praktijk en hoe kunnen we een overlegstructuur organiseren die recht doet aan dat integraal werken? Moeten we nog wel overleggen? Moeten we onze overleggen wel altijd een uur laten duren op de tweede dinsdag van de maand? Ik verheug me weer op hun verhalen.

Vrijdag 13 april

Dit is Gigantius, stadsreus van mijn geboorteplaats Maastricht. Gigantius staat voor mij voor het Maastrichtse leven: als er iets gevierd kan worden, zelfs de dood, doen wij dat. Met elkaar en met rituelen en protocol. Dus vier ik ieder jaar vier dagen carnaval. En één keer per jaar ga ik met mijn nu 81-jarige moeder naar een Maastrichtse voorstelling. Dit jaar gaan we naar Mestreechs operette in het Theater aan het Vrijthof. Maastrichts gesproken en Nederlands boventiteld. Aan het eind zingen we allemaal het Maastricht volkslied. Ik krijg er nu al kippenvel van.

Donderdag 19 april Af en toe heb ik een ‘kunstenaarsafspraakje’ met mezelf. Vandaag dus naar de tentoonstelling ‘High Society’ in het Rijksmuseum. Vier eeuwen glamour door grote meesters als Cranach, Velázquez, Munch en Manet.

Als jij in jouw netwerk leidinggevenden in het onderwijs hebt, dan is deze E-zine ook voor hen interessant. Voel je vrij om deze door te sturen. Via deze link kunnen zij zich abonneren op de E-zine. Als dank ontvangen zij direct mijn gratis e-boek 'Vijf tactieken voor schoolleiders om onderwijsverandering soepel te laten verlopen'.