(leestijd: 6 minuten)

School voor Kansen. Zo onderscheidt het Clusius College in Castricum zich. Meer dan 30% van de leerlingen haalt zijn diploma in een hogere leerweg dan het basisschooladvies. De school heeft sinds 2012 al het predicaat ‘Excellente School’. De laatste keer niet alleen voor de basisberoepsgerichte leerweg maar voor alle geboden leerwegen.

Wat is het geheim van de school? Hierover praat ik met Patricia Bleeker, directeur van het Clusius. Patricia wordt een beetje narrig van de negatieve publiciteit over het predicaat. Zij ziet het juist als kans om te laten zien hoe mooi het vmbo is. Want sinds haar school excellent is, bezoeken ouders van kinderen met een vmbo/havo-advies juist de open dagen van het Clusius. Dit komt de beeldvorming rondom het vmbo volgens haar ten goede.

School voor kansen

Het Clusius College is een groen vmbo. Het biedt onderwijs aan 1065 leerlingen in drie leerwegen: basis, kader en gemengde/theoretische leerweg. Het voorsorteren van leerlingen in een leerweg stelt de school zo lang mogelijk uit. Pas bij de overstap naar de bovenbouw bepaalt het team in overleg met leerling en ouders in welke leerweg hij of zij examen doet.

Op het moment dat een kind bij ons binnenkomt, krijgt het alle kans om zich te ontwikkelen: links, rechts, boven of onder. Wij doen er alles aan om eruit te halen wat erin zit. Kinderen krijgen de kans om op een ander niveau onderwijs te volgen; in de klas, buiten de klas, in andere klas en zelfs op een andere school. De excellente gl/tl-leerling die kan doorstromen naar de havo, volgt bijvoorbeeld al scheikunde op de havo of doet mee aan Anglia examens op het allerhoogste niveau.

Groen als metafoor

Deze aanpak zorgt ervoor dat er veel leerlingen met een hoger diploma uitstromen in vergelijking met het advies van de basisschool. Patricia verduidelijkt dit aan de hand van een metafoor.

Als je iets in de aarde zet en water geeft, zie je het ontpoppen en groeien. Dat geldt ook voor onze leerlingen. Het water staat symbool voor de aandacht en betrokkenheid van de docenten, de aarde voor de homogene groepen. Docenten geven iedere leerling op maat de kans om te groeien. Naar de zon toe of van mijn part tegen de zon in, of op z’n kop.

Volgens Patricia draait het om het contact met de leerling, het blijven kijken en bepalen wat hij of zij nodig heeft. Dit loopt goed daar teams zijn ingedeeld op jaarlagen, en niet op leerwegen. We hebben het niet over basis of kader, nee we hebben het gewoon over vmbo.

Vooruitstrevende sector

We zijn een groenschool maar geen boerenschool. Groen is leuk maar jongeren hebben er vaak nog een beeld bij dat je boer moet worden. Er is echter geen enkele sector die zo vooruitstrevend is als de agrarische sector. Als voorbeeld noemt Patricia de richting van levensmiddelentechnologie en de recente KPN-reclame over smart farming.

Hart voor vmbo

Het geheim van het Clusius zit in de docenten. Zij hebben stuk voor stuk bewust gekozen voor het vmbo. Hier gaat het minder om het vak, en meer om de leerling. Docenten zijn trots op hun school. Ze werken hier graag. Wat daarvoor nodig is? Aandacht, contact, waardering en betrokkenheid.

Patricia vergelijkt onderwijs met topsport. Elke dag op de toppen van je tenen lopen om het goed te doen. Het lokaal binnenkomen en aanvoelen wat er nodig is. Scherp zijn omdat contacttijd met kinderen zo kostbaar is. Het gaat om de relatie, dan komt de prestatie vanzelf.

Interesse in het kind

Van sollicitanten verwacht Patricia dat zij zich echt verdiept hebben in de waarden en normen van het Clusius. Je moet echt kiezen voor dit type onderwijs en het liefst ook echt voor ons. Daarom is een standaardvraag in het sollicitatiegesprek: waarom hier, en waarom nu? Ontbreekt in het antwoord de link met ‘het kind centraal’, dan past de sollicitant niet in het team. Want op het Clusius behandel je een leerling alsof het je eigen kind is.

Praten en poetsen

Iedere donderdagmiddag is er een leerlingbespreking. De mentor draagt aan welke leerlingen hij of zij wil bespreken. De informatie koppelt de mentor terug naar leerling en ouders. Het contact met de ouders is belangrijk. Naast gesprekken krijgt dit vorm in telefonisch contact en soms huisbezoeken. ‘Het kan niet’ zeggen we pas als het echt niet kan. Maar dan moet je er eerst wel alles aan gedaan hebben.

Zichtbaar in de school

Interesse in de leerling, in elkaar. Dat staat op het Clusius centraal. Patricia ziet de leidinggevenden in deze als drager van deze cultuur. Benaderbaar, bereikbaar en zichtbaar in de school zijn enkele woorden die zij in dit verband gebruikt. Bij ons staat het licht altijd op groen. Patricia staat open voor nieuwe ideeën, faciliteert deze mits de uitleg erachter goed is. Mensen opperen ideeën, jij moet deze water geven.

Als voorbeeld noemt zij formatief evalueren, door een docent aangedragen en uitgeprobeerd als oplossing voor de dalende motivatie van leerlingen. Nu zit de school in een verdiepend leernetwerk van de VO-Raad met begeleiding door SLO, Hogeschool Utrecht en Universiteit Wageningen. Er zijn zat ambassadeurs in de school. Voor elk onderwerp.

Sparren met directie

Patricia ziet zichzelf niet als een schoolleider die alle kennis in huis heeft. Zij maakt dan ook geen beleidsstukken achter haar bureau, maar bespreekt deze met haar mensen. Ik wil weten wat er speelt. Met elkaar praten over het onderwijs.

Verder haalt Patricia een bulk aan wat zij noemt gouden informatie uit de bijeenkomsten getiteld ‘Sparren met de directie’. In het jaarrooster geplande bijeenkomsten, een uur na schooltijd, vrijuit praten met elkaar over een bepaald thema: seniorenbeleid, binden en boeien jong professionals, traditioneel versus innovatief onderwijs, werkdruk versus werklust, enz.. Het verslag wordt na afloop integraal gedeeld, inclusief de terugkoppeling wat de directie met de ideeën heeft gedaan.

Werken aan het imago

Het Clusius laat geen kans onbenut om de buitenwereld te laten zien wat de potentie is van vmbo-leerlingen. We moeten er wel voor zorgen dat de buitenwereld anders over ons gaat denken. Daar zetten we allemaal onze schouders onder. Laatst haalden leerlingen van de school de krant met een zelf ontworpen wikkel voor ‘eerlijke’ chocoladerepen.

De school organiseert activiteiten om ook de ‘buren’ te laten zien en ervaren hoe het er in de school aan toegaat. Verder kunnen mensen uit de buurt de dierenplaza en volière bezoeken. Daar maken ouders met kinderen en grootouders met kleinkinderen veelvuldig gebruik van.

Drie tips van Patricia

Voor collega’s die net als Patricia hun bijdrage willen leveren aan het versterken van het imago van het vmbo, heeft zij drie tips:

Tip 1: Zorg ervoor dat je de school veel meer opengooit voor stakeholders.
Denk aan ouders, leerlingen, buurt en bedrijven. Het laten ervaren hoe het er op school toegaat, bepaalt voor een groot deel de beeldvorming. Doe dit juist niet op de open dagen, maar gewoon overdag als de school draait. Het is zo leuk om buurtbewoners in je school te hebben tijdens een schooldag.

Tip 2: Ga voor de excellentie.
Dit is het enige keurmerk dat we in het onderwijs hebben. Hoe meer vmbo-scholen zich excellent mogen noemen, hoe beter het is voor het imago. Ja, de aanvraag is veel werk maar aan de andere kant ‘meten is weten’. Gebruik het juryrapport mede om je ontwikkelpunten te bepalen.

Tip 3: Laat de leerling aan het woord.
Maak gebruik van sociale mediakanalen. Installeer bijvoorbeeld een eigen vlogteam.
Leerlingen zijn je allerbeste ambassadeurs. In de bovenbouw lopen ze allemaal stage. Hoe mooi is het als bedrijven zeggen dat de leerlingen goed voorbereid zijn, zich netjes gedragen, de begeleiding vanuit school goed is, enz.. Hoeveel gratis publiciteit kun je in de regio krijgen?

“Ik heb eigenlijk de meest leuke baan die er is. Maar wel in deze school.
De normen en waarden van de school passen bij mij, en andersom.”